شیر یکطرفه ، شیر خودکار ، چک ولو ، Check valve ،One way valve ، Clack Valve
شیرهای یکطرفه non return or check valves چک ولو همانگونه که از نام آن بر می آید شیریست که از فقط از یک جهت اجازه جریان سیال را میدهد و در بسیاری موارد نظیر مصارف خانگی و صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد برای مثال در وی ورودی آب را به طرف ساختمان قرار می دهند که در صورت قطع آب مقدار آبی که در وسائل خانگی و داخل لوله ها ذخیره شده به لوله اصلی باز نگردد یا وی لوله ورودی آب گرمکن ها قرار می دهند که بر اثر قطع آب و یاشکستن لوله در داخل ساختمان آب ذخیره شده در مخزن آب گرمکن خالی نشود . زیرا ممکن است کوره به کار ادامه دهد و باعث سوختن آب گرمکن گردد و همچنین در پالایشگاه ها شیر یکطرفه را روی لوله خروجی تلمبه قرار می دهند که پس از انتقال مقدار لازم مواد نفتی ، و بستن تلمبه یا خاموش شدن اضطراری تلمبه مواد ارسال شده نتواند برگردد . چک ولو شامل پورت ورودی و خروجی برای ورود و خروجی سیال به صورت یک طرفه و بدون نیاز به کنترل خارجی میباشد . یکی از فاکتورهای مهم در انتخاب چک ولو حداقل فشار برای کار کردن چک ولو میباشد . از نظر مکانیزم چک ولوهای مدلهای مختلفی نظیر ball check valve یا توپی و diaphragm check valve یا چک ولو دیافراگمی swing check valve or tilting disc check valve یا دیسکی و stop-check valve ، lift-check valve ، duckbill valve .
شیر یکطرفه یا شیر خودکار که با نامهای Clack Valve و One-way Valve نیز شناخته میشود جهت کنترل جریان در زمانهای وجود جریان برگشتی مورد استفاده قرار می گیرد. شیر یکطرفه جریان سیال را از خود عبور می دهد و در صورتی که جریان برگشتی ایجاد شود شیر بسته می گردد. یکی از دلایل استفاده از چک ولو جلوگیری از خراب شدن فلومتر ها یا صافی هاست. حتی مواقعی که بخواهند از حرکت جریان در جهت شتاب جاذبه زمین جلوگیری کنند، شیر خودکار کاربردی موثر دارد. از مهمترین پارامترهای حاکم بر سیستم های سیالات شرایط دمائی و فشاری است. گاهی اگر فشار سیستم از یک فشار معین تجاوز کند باعث صدمات جدی در سیستم میشود. شیر اطمینان یا ریلیف ولو که با نام های Relief Valve و Safety Valve هم شناخته میشود جهت کنترل فشار سیستم مورد استفاده قرار می گیرد، به این صورت که اگر فشار سیستم از فشار مورد نظر تجاوز نمود، شیر اطمینان به طور خودکار، جریان را از سمت دیگر تخلیه می کند .شرکت تولید کننده انواع شیر آلات یکطرفه و شیرهای اطمینان از جنس استنلس استیل SS316، جنس برنجBrass ، جنس آلیاژ 400، جنس آلیاژ نیکل و مس، جنس Monel در انواع اتصال NPTو اتصال تیوب میباشد. سایز 1/2اینچ، سایز 5/8 اینچ، سایز 3/4 اینچ، سایز 7/8 اینچ و سایز 1 اینچ میباشد. تا فشار کاری 6,000Psi و دمای 600 درجه فارنهایت را تحمل میکنند.
انواع شیر یکطرفه و شیر اطمینان عبارتند از:
1-شیر یک طرفه فشار قوی : High Pressure Compact Check Valves
2-شیر یکطرفه قابل تنظیم: Adjustable Check Valves